Toplumsal Katkı Politikası

1. Amaç ve Kapsam

Özyeğin Üniversitesi (ÖzÜ) eğitim, araştırma ve bilgi transferi fonksiyonlarının yanı sıra, toplumun gelişimini şekillendiren dönüştürücü bir rol üstlenmeyi misyon edinmiştir. Bu politikanın amacı; üniversitenin girişimci, yenilikçi, araştırmacı ve çözüm odaklı yapısını adil ve sürdürülebilir bir gelecek inşası için paydaşlarla kurulan ortaklıklar ile yaygınlaştırmak ve hayata geçirmektir. Üniversite toplumsal katkıyı bilginin, deneyimin ve çözümün birlikte değerlendirildiği ve uygulandığı canlı bir ekosistem olarak görür. Bu yaklaşım, iklim krizi, çevresel sürdürülebilirlik, eşitsizliklerin azaltılması ve toplumsal dayanıklılık gibi küresel risk alanlarında üniversitenin dönüştürücü rolünü toplum yararına kullanmasını hedefler ve sosyal etkiyi merkeze alır.

Bu politika; üniversitenin akademik ve entelektüel sermayesini, toplumun refahı ve sürdürülebilir bir gelecek için dönüşüm aracı olarak konumlandırmayı amaçlar. Toplumsal katkı yönetişimiyle üniversitenin amacı sadece bugünün ihtiyaçlarını karşılamak değil, gelecek nesiller için kapsayıcı, adil ve onarıcı bir yaşam modelini, tüm paydaşlarıyla dayanışma içinde inşa etmektir. Politika, ÖzÜ adına yürütülen toplumsal katkı faaliyetlerinin eğitim-öğretim, araştırma, uygulama, ortaklık geliştirme, politika geliştirme ve gönüllülük boyutlarını kapsar. Bunlarla birlikte bu politika toplumsal katkının planlanması, önceliklendirilmesi, etik uygunluğu, paydaş katılımı, uygulanması, izlenmesi ve şeffaf biçimde raporlanmasına ilişkin asgari standartları tanımlar.

2. Temel Yaklaşım ve İlkeler

Özyeğin Üniversitesi, toplumsal katkı faaliyetlerini aşağıdaki ilkeler doğrultusunda yürütür:

• Katılımcı ve Dönüştürücü Etkileşim: Üniversite ve toplum arasında tek yönlü değil, birlikte öğrenmeye, dönüşüme ve hak temelli sorumlu yurttaşlığa dayalı ilişki modeli benimsenir. Bu ilke kapsamında faaliyetler; ihtiyaç analizi, ortak tasarım ve geri bildirim döngüsü içeren paydaş katılım planıyla yürütülür.
• Sürdürülebilirlik: Tüm faaliyetlerde çevresel, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirlik gözetilir. Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları yol gösterici çerçeve olarak esas alınır.
• Kanıta Dayalı Etki ve Bilimsel Yaklaşım: Toplumsal sorunlara üretilen çözümler, iyi niyetin ötesine geçerek akademik titizliğe, sahadan toplanan verilere ve bilimsel analizlere dayanır. Faaliyetlerde, ölçülebilir, somut, sürdürülebilir ve kalıcı bir sosyal etki yaratmak önceliklendirilir.
• Kolektif Akıl ve Katılımcılık: Yerel, bölgesel ve ulusal ölçekte beşerî, sosyal ve ekolojik sorunlara yönelik çözüm süreçlerinde paydaş katılımı teşvik edilir. Paydaş temsili çeşitlilik, erişilebilirlik ve kapsayıcılık kriterleri gözetilerek tasarlanır.
• Hukuk, Etik ve Kapsayıcılık: İnsan haklarına, etik ilkelere ve kültürel değerlere saygı esastır. Dezavantajlı grupların toplumsal yaşama tam ve eşit katılımı önceliklendirilir.
• Açık Bilim ve Paylaşımcılık: Üretilen bilimsel bilgi, teknoloji ve inovasyon, kamusal değer olarak kabul edilir. Araştırma sonuçlarının ve iyi uygulama örneklerinin, toplumun tüm kesimleri tarafından anlaşılabilir ve erişilebilir olması esastır.

3. Stratejik Hedefler

Özyeğin Üniversitesi’nin toplumsal katkı politikasının temel hedefleri aşağıda sıralanmıştır:

• Akademik Entegrasyon ve Yetkinlik Gelişimi: Toplumsal katkı süreçlerinin, ders dışı ve gönüllülük esaslı faaliyetlerin ötesine taşınarak akademik müfredata entegre edilmesidir. Amaç, öğrencilerin toplumsal sorunlara duyarlı, teorik bilgilerini sahadaki gerçek sorunların çözümünde kullanabilen, etik sorumluluk bilinci yüksek ve sorumlu yurttaşlar olarak yetişmesini sağlamaktır.
• Girişimcilik ve Sosyal İnovasyon: Toplumsal ve çevresel sorunlara yönelik çözümlerin, ekonomik sürdürülebilirliği olan iş modellerine dönüştürülmesidir. Sosyal sorumluluk, girişimcilik ve yenilikçilik ekseninde geliştirilen dersler ve projeler yoluyla toplumsal sorunlara ölçeklenebilir çözümler üretilmesi hedeflenir.
• Toplumsal Fayda Odaklı Araştırma ve Akademik Katkı: Bilimsel üretim süreçlerinin, yerel ve küresel toplumsal ihtiyaçları önceleyen bir yaklaşımla kurgulanmasıdır. Araştırma ekosisteminin, sadece akademik yayın üretmeyi değil; üretilen bilginin, teknolojinin ve verinin toplumun erişimine açılarak somut faydaya dönüşmesini hedefler. Bölgesel ve toplumsal ihtiyaçlara yönelik bilimsel araştırmaların teşvik edilmesi ve araştırma çıktılarının toplumsal faydaya dönüştürülmesi önceliklendirilir.
• Yaşam Boyu Öğrenme: Toplumun farklı kesimlerine yönelik nitelikli, erişilebilir ve güncel eğitim programları geliştirilerek bölgesel ve ulusal kalkınmaya katkı sağlanması.
• Erişilebilir ve Kapsayıcı Yaşam: Tüm bireyler için güvenli, erişilebilir ve saygın yaşam ortamlarının oluşumuna katkıda bulunan uygulamaların desteklenmesi.
• "Yaşayan Laboratuvar" Olarak Kampüs: Üniversite kampüsünün; çevresel sürdürülebilirlik, erişilebilirlik ve kapsayıcılık uygulamaları için bir pilot uygulama sahası olarak konumlandırılmasıdır. Kampüs içinde başarısı kanıtlanan sistemlerin, yerel yönetimler ve diğer kurumlar için referans bir model oluşturması hedeflenir.
• Bölgesel Kalkınma: Üniversitenin, içinde bulunduğu coğrafyadan başlayarak, bölgesel kalkınma dinamiklerine liderlik etmesi ve kanıta dayalı politika önerileri sunmasıdır. Yerel yönetimler, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları ile stratejik ortaklıklar kurularak, bölgesel refahın artırılmasına katkı sağlanır.
• Küresel İş Birlikleri ve Global Etki: Toplumsal katkı projelerinin sadece yerel ölçekte kalmayıp, uluslararası üniversiteler ve küresel sivil toplum kuruluşlarıyla kurulan ağlar üzerinden sınır ötesi bir boyuta taşınmasıdır. Küresel Yurttaşlık vizyonuyla, uluslararası kalkınma sorunlarına (göç, iklim adaleti vb.) çok uluslu ve boyutlu çözümler üretilmesini hedefler.
• Çevresel ve İklim Odaklı Toplumsal Katkı: İklim değişikliği, su, enerji, atık ve biyoçeşitlilik gibi çevresel alanlarda bilim temelli, ölçülebilir ve paydaşlarla birlikte geliştirilen toplumsal katkı projelerinin desteklenmesidir. Üniversite bu kapsamda iklim değişikliğiyle mücadele, kaynak verimliliği ve ekosistemlerin korunmasını temel öncelik alanları olarak ele alır.

4. Sosyal Etki

Özyeğin Üniversitesi, 'global etkisi yüksek girişimci araştırma üniversitesi' vizyonu doğrultusunda ‘sosyal etkiyi’ kampüs sınırlarını aşan bir anlayışıyla küresel sorunlara dönüştürücü çözümler üretmek ve tüm paydaşlarıyla birlikte yerel, ulusal ve uluslararası düzeyde daha adil, kapsayıcı, sürdürülebilir ve yaşanabilir bir gelecek için değer yaratmak olarak tanımlar.

Üniversite, sosyal etkisini mümkün olduğu ölçüde öngörür, ölçer, takip eder ve yönetir. Olumlu sosyal etkisini artırmayı ve yaygınlaştırmayı hedefler. Üniversite, bu süreçte sosyal etkisini yönetmeyi hedeflediği tematik alanları sürdürülebilirlik stratejisinin bir parçası olarak belirler. Belirlediği sosyal etki temalarını kanıta dayalı, etik, hak temelli, ölçülebilir ve şeffaf bir yaklaşımla yönetir. Bu kapsamda ortak hedefler koyar, gelişimi titizlikle izler, sonuçlarını raporlar ve paydaşlarıyla kurduğu 'birlikte değer yaratma' kültürüyle toplumsal katkısını sürekli iyileştirerek büyütür. Girişimci araştırma üniversitesi kimliğini kamu yararı ve akademik değerlerle bütünleştiren bu yaklaşım, yerelden küresele uzanan bir değer üretmeyi hedefler.

Özyeğin Üniversitesi sürdürülebilirlik stratejisi kapsamında 2026-2030 yılları arasında belirlediği beş tema etrafında sosyal etkisini yönetmeyi planlamaktadır. Bu sosyal etki temaları ve üniversitenin bu temalara dair çizdiği çerçeve özetle şu şekildedir;

1. Girişimcilik, İnovasyon ve Dijital Dönüşüm
Teknolojinin, özellikle yapay zekâ ve dijital teknolojilerin, sadece ekonomik değer değil, toplumsal fayda da ürettiği; inovasyonun etik, hukuki ve insani boyutlarıyla birlikte ele alındığı sorumlu bir girişimcilik ekosistemi.

2. Toplumsal Adalet, Eşitlik, Esenlik ve Kapsayıcılık
Kurumsal politikaların ve kampüs ikliminin; toplumsal cinsiyet eşitliği, erişilebilirlik, psikolojik güvenlik ve insan hakları temelinde yapılandırılması ve bu kültürün dış paydaşlara model oluşturması.

3. Dönüştürücü Eğitim
Bireyleri karmaşık küresel sorunları ele alabilmeleri ve sürdürülebilir toplumlar inşa edebilmeleri için gereken bilgi, beceri, tutum ve değerlerle donatan nitelikli bir öğrenme deneyiminin yaşanması.

4. Çevre ve İklim Eylemi
Kampüs operasyonları, akademik araştırmalar ve öğrenci projelerinin karbon nötr hedefler doğrultusunda, döngüsel ekonomi ilkeleri, doğa temelli çözümler ve yeşil dönüşüm stratejileri çerçevesinde, kurumsal yönetim sistemleri rehberliğinde bütüncül biçimde entegre edilmesi.

5. Toplumsal Güçlenme ve Yerel Kalkınma
Toplulukların kendi yaşam koşullarını, geçim kaynaklarını ve ortak geleceklerini şekillendirme kapasitesini güçlendirmenin merkeze alınması; bu amaçla kamu, yerel yönetimler, sivil toplum, kooperatifler, diğer ulusal ve uluslararası kuruluşlar ile çok paydaşlı ortaklıklar kurulmasının hedeflenmesi, söz konusu iş birlikleriyle; dayanışma ekonomileri, yerel gıda ve tarım sistemleri ile kapsayıcı kalkınma modellerinin araştırma, eğitim ve saha uygulamaları yoluyla geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması amaçlanmaktadır.

5. Yönetişim ve Kurumsal Yapılanma

Toplumsal katkı faaliyetleri, etkin, bütüncül ve ölçülebilir bir kurumsal yapı içerisinde yürütülür:

• Özyeğin Üniversitesi Sürdürülebilirlik Platformu: Üniversite bünyesindeki tüm toplumsal katkı faaliyetleri bu platform çatısı altında koordine edilir ve izlenir.
• Sosyal Etki Komitesi: Üniversitenin belirlediği öncelikli sosyal etki temalarındaki faaliyetleri koordine etmek amacıyla her temayı temsilen en az bir idari birim temsilcisinin yer aldığı bir komitedir. Komitenin süreçlerini Sürdürülebilirlik Platformu koordine eder. Komite; yıllık öncelikleri, izleme göstergelerini ve raporlama çerçevesini belirler. Dönemde en az bir kez gelişmeleri paylaşmak ve değerlendirmelerde bulunmak üzere Rektör başkanlığında toplanır.
• Rol ve Sorumluluklar: Üniversite paydaşları (öğrenciler, akademisyenler ve idari personel); projeler, araştırma, eğitim ve bilgi transferi süreçleri aracılığıyla toplumsal katkı çalışmalarına katılım sağlar. Her akademik ve idari birim, toplumsal katkı faaliyetleri için bir temas noktası belirler ve yıllık planlarına toplumsal katkı hedefleri ile performans göstergelerini dahil eder. Bu süreç Üniversitenin Stratejik Planları ve Sürdürülebilirlik Stratejileri ile uyumlu biçimde yürütülür. Sosyal Etki Komitesi belirlenen etki temaları etrafında toplumsal katkı hedeflerini ve performans göstergelerini belirler ve her sene Rektörlük onayına sunar. Sürdürülebilirlik Platformu, Sosyal Etki Komitesiyle koordineli bir biçimde, birimleri yıllık planlama döneminde toplumsal katkı hedefleri ve performans göstergeleri konusunda bilgilendirir, hedeflerin birim planlarına yansıtılmasını koordine eder ve sonuçları Sürdürülebilirlik Stratejisi'nin izleme döngüsü çerçevesinde takip ederek yıllık Sürdürülebilirlik Raporu'nda paylaşır.
• Kurumsal Kültür ve Teşvik: Toplumsal katkı odaklı bir üniversite kültürü oluşturmak için gerekli idari süreçler ve teşvik sistemleri hayata geçirilir. Toplumsal katkı çalışmaları; akademik yükselme, proje destekleri, ödüllendirme mekanizmaları ve öğrenci gelişim araçları (sertifika, mikro-kredi, mentorluk vb.) ile somut olarak desteklenir ve ödüllendirilir.

6. Kalite Güvencesi, Şeffaflık ve Sürekli İyileştirme

Toplumsal katkı politikasının etkinliği aşağıdaki mekanizmalarla güvence altına alınır:

• Paydaş Katılımı ve Geri Bildirim: Strateji ve faaliyet planları iç ve dış paydaşlardan (kamu, STK, özel sektör ve yararlanıcılar) elde edilen yapılandırılmış geri bildirimler, görüşmeler, anketler ve ihtiyaç analizleri doğrultusunda oluşturulur.
• Etki Analizi ve Ölçme: Toplumsal katkı faaliyetleri katılımcı sayısı, erişilen paydaşlar, öğrenme çıktıları ile çevresel, sosyal ve kurumsal sürdürülebilirlik etkileri gibi nicel ve nitel göstergeler üzerinden periyodik olarak değerlendirilir. Bu göstergeler Sürdürülebilirlik Stratejisi’nde periyodik olarak belirlenir.
• Şeffaflık ve Raporlama: İzleme ve değerlendirme sonucunda elde edilen veriler ve performans çıktıları kurumsal hesap verebilirlik ilkesi gereğince yıllık Sürdürülebilirlik Raporu aracılığıyla kayıt altına alınır ve kamuoyuyla paylaşılır.

7. Yürürlük

Bu Toplumsal Katkı Politikası, yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Politika, Özyeğin Üniversitesi internet sayfasında yayımlanır ve kamuoyunun erişimine açıktır. Bu politika, en geç iki yılda bir, toplumsal ihtiyaçlar ve kurumsal öncelikler doğrultusunda düzenli aralıklarla gözden geçirilir ve güncellenir. Gerekli durumlarda Sosyal Etki Komitesi koordinasyonunda ara güncellemeler yapılır.

8. Yürütme

Bu politika, Özyeğin Üniversitesi Araştırma, İnovasyon ve Etkiden Sorumlu Rektör Yardımcılığı sorumluluğunda Sürdürülebilirlik Platformu tarafından yürütülür.

9. Dayanak

Bu politika; Özyeğin Üniversitesi Vizyonu ve Stratejik Planı, Sürdürülebilirlik Politikası, Güvenli Yaşam Politikası, Sürdürülebilirlik Stratejisi, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA), ilgili ulusal ve uluslararası mevzuat ile yükseköğretimde toplumsal katkıya ilişkin kalite güvencesi yaklaşımları temel alınarak hazırlanmıştır.