Davranış Kuralları ve Esasları

1. Amaç
Bu doküman, Özyeğin Üniversitesinin misyonu, vizyonu ve kurumsal değerleri doğrultusunda,  tüm akademik ve idari çalışanlarının görevlerini yürütürken uyması gereken davranış kurallarını ve çalışma standartlarını belirlemek üzere, 23.06.2015 tarihli Senato Kararına istinaden  hazırlanmıştır.

Amaç; güvene, saygıya, adalete ve akademik özgürlüğe dayalı kapsayıcı bir çalışma ortamı oluşturmak, paydaşlar arası ilişkileri düzenlemek ve üniversitenin kurumsal saygınlığını korumaktır.

2. Kapsam
Bu doküman tam ve yarı zamanlı tüm akademik ve idari Özyeğin Üniversitesi çalışanlarının yanı sıra, misafir öğretim elemanları ile araştırmacıları, öğrenci çalışanları ve üniversite bünyesinde görev yapan sözleşmeli/dış kaynaklı personeli kapsar.
Bu dokümanın ekleri bu usul ve esasların ayrılmaz bir parçasıdır.

3. Sıfır Tolerans Beyanı
Özyeğin Üniversitesi tüm operasyonlarını; çalışma ve eğitim-öğretim hayatında fırsat eşitliği, insana saygı, güvenli bir ortam ve iş barışı ilkeleri çerçevesinde, çalışma hayatını düzenleyen yasal mevzuat, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) temel ilkeleri ile uyumlu bir anlayışla yürütmeyi hedefler.

Bu doğrultuda; ayrımcılık, taciz, mobbing, şiddet ve misillemeye karşı sıfır tolerans politikası uygular. Bu tür davranışlar hiçbir koşulda kabul edilmez ve tespiti halinde ilgili disiplin süreçleri derhal işletilir. Üniversite, herkes için güvenli çalışma ortamını, işyeri barışını ve çalışanların esenliğini güvence altına almayı amaçlar.

Şikâyet ve bildirim kanallarının işleyişi ile koruyucu/önleyici tedbirler “Şikayet Yönetimi Prosedürü”nde düzenlenmiştir.

4. Çalışma Ortamı ve Davranış Kültürü
Tüm çalışanlar görevlerini yürütürken dürüst, adil, nesnel ve tarafsız davranır. Kişisel çıkarların karar süreçlerini etkilemesine izin verilmez. Tüm işlem ve kararlarda üniversite süreçlerine uyum ve hesap verilebilirlik esastır.

Kurum içinde tüm iletişim ve etkileşimlerde saygı, kapsayıcılık, empati ve nezaket temel alınır. Her bireyin kimliği, inancı, görüşü ve yaşam tarzı saygı görür. Bu ilkelerle bağdaşmayan tutum ve davranışlar kabul edilemez.

Ayrımcılık, mobbing, taciz, yıldırma, şiddet, hakaret, tehdit veya kişisel sınırları ihlal eden davranışlar kesinlikle kabul edilemez.

Fiziksel ve psikolojik güvenlik tüm çalışanların hakkıdır. İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyum zorunludur.

Farklı görüşlerin baskı, dışlama veya misilleme olmaksızın dile getirilebildiği açık, saygılı ve güvene dayalı bir iletişim ortamı esastır. Akademik özgürlük; karşılıklı saygı, bilimsel doğruluk ve kurumsal sorumluluk ilkeleriyle birlikte korunur ve desteklenir; hiçbir şekilde nefret söylemi veya kişisel saldırı gerekçesi olarak kullanılamaz.

Kurum içinde iş birliği ve ekip çalışmasına dayalı bir çalışma kültürü desteklenir ve beklenir. Bu çerçevede kıdem esasına, bilgi ve deneyim aktarımına dayanan mentorluk ilişkileri teşvik edilir.

Engelli ve dezavantajlı bireylerin fiziksel ve dijital ortamlara eşit, bağımsız ve güvenli erişimini sağlamak amacıyla evrensel tasarım ilkeleri doğrultusunda sürekli iyileştirme önceliklendirilir.

5. Profesyonel İlişkiler ve Sınırlar
5.1 Öğrencilerle İletişim
Akademik ve idari personel, öğrencilere yönelik rehberlik edici, destekleyici, objektif ve eşit mesafeyi gözeten bir yaklaşım sergiler.
Öğrencilerle kurulan iletişim her zaman profesyonel, güven temelli ve saygılı olmalıdır.
Öğrencilerle romantik veya özel nitelikli ilişkiler kurulması kesinlikle uygun değildir. Böyle bir ilişkinin oluşması durumunda, ilgili kişilerin veya durumu bilen herhangi bir paydaşın ilgili birimlere bildirimde bulunması gerekir.

5.2 İş Arkadaşlarıyla Profesyonel İlişkiler
Çalışanlar birbirine karşı iş birliği içinde, destekleyici ve güven temelli bir tutum sergiler.
Dedikodu, dışlama, kişiyi hedef alan olumsuz söz ve tavırlar veya iş barışını zedeleyen diğer davranışlardan kesinlikle kaçınılır.
Yöneticiler, ast-üst ilişkilerinde adil, ulaşılabilir ve dengeli bir yaklaşım sergiler; sahip oldukları yetki ve güç dengesini istismar etmez.

5.3 Akrabalık ve Yakın İlişkiler
Özyeğin Üniversitesinde idari yapılanmanın; şeffaflık, tarafsızlık, hesap verebilirlik ve kurumsal güven ilkeleri çerçevesinde sürdürülmesi esastır.

Eş, birinci derece akraba veya yakın kişisel ilişki içerisinde bulunan çalışanların; aynı birimde, birbirleri üzerinde doğrudan veya dolaylı hiyerarşik ilişki içinde ya da karar süreçlerinde etki yaratabilecek görevlerde birlikte bulunmaları çıkar çatışması yaratabileceği için uygun bulunmaz.

Bu kapsama giren bir ilişki durumu mevcutsa veya sonradan oluşursa, İnsan Kaynakları birimine bilgi verilmesi zorunludur. Bildirim yapmamak etik ihlal sayılır.

Akrabalık bağı veya yakın kişisel ilişkisi olan kişiler aynı proje, mülakat veya ihale sürecinde birlikte yer alamaz.

5.4 Sosyal Medya ve Dijital İletişim
Çalışanlar, sosyal medya kullanımında profesyonel mesafeyi korur.
Öğrencilerle sosyal medya üzerinden özel iletişim kurulması uygun değildir.
Kurum içi gizli bilgiler, kişisel veriler veya yazışmalar açık platformlarda paylaşılmaz.
Kurumu temsil eden dijital iletişimde saygı, ölçülülük ve doğruluk esastır.
Sosyal medya ve kamusal alanda yapılan paylaşımlar kurumun değerleriyle uyumlu olmalıdır.

5.5 Dış Paydaşlar ve İş Ortaklarıyla İlişkiler
Üniversitenin tedarikçileri, iş ortakları, sponsorları ve diğer dış paydaşlarıyla kurulan ilişkilerde kurumu temsil bilinciyle, şeffaf ve profesyonel bir yaklaşım sergilenir.
İş süreçlerinde (satın alma, ihale, iş birliği vb.) objektiflik esastır; kişisel çıkar sağlama izlenimi yaratacak hiçbir ilişkiye girilmez.
Kurum adına kamuoyuna veya medyaya yapılacak resmi açıklamalar yalnızca yetkilendirilmiş birimler ve kişiler tarafından yapılır.

6. Kurumsal Kaynakların Kullanımı
Çalışanlar görevlerini ifa ederken; kişisel, ailevi veya mali çıkarların karar ve eylemleri etkilemesine izin verilmez.
Görevle bağlantılı olarak çıkar çatışması yaratabilecek hediye, menfaat veya davetler kabul edilmez; istisnai durumlarda şeffaflık ilkesi gereği ilgili yöneticiye veya birime bildirim yapılır. Kurumu temsilen makam sıfatıyla diğer kurum temsilcilerinden alınan kurumsal nitelikteki hediyeler şahsi mülk edinilemez; bu tür hediyeler makama verilmiş kabul edilir ve kurum bünyesinde muhafaza edilir.
Üniversiteye ait zaman, bütçe, ekipman, bilgi sistemleri ve tüm kaynaklar yalnızca kurumsal amaçlar doğrultusunda kullanılır. İsraf edilmez, kişisel amaçlarla kullanılmaz ve yetkisiz üçüncü kişilerle paylaşılmaz.

7. Gizlilik ve Veri Güvenliği
Öğrenci, çalışan ve diğer paydaşlara ait kişisel veriler, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ve kurum politikalarına uygun şekilde korunur.
İlgili kişinin açık rızası veya yasal bir dayanak bulunmaksızın üçüncü kişilerle veri paylaşımı yapılamaz.
Fiziksel ve elektronik belgelerin yanı sıra kuruma ait tüm bilgi varlıklarının güvenliği ilgili kişi ve birimin sorumluluğundadır.
Yetkisiz erişim veya veri ihlali şüphesini doğuran durumlar derhal ilgili birimlere bildirilmelidir.

8. Akademik ve Mesleki Etik
Araştırma, yayın ve proje süreçlerinde intihal, veri tahrifi (çarpıtma), sahtecilik (uydurma) veya haksız yazarlık gibi bilimsel etiğe aykırı eylemler kesinlikle kabul edilemez.
Ortak çalışmalarda katkılar adil biçimde yansıtılmalı, atıf ve kaynak gösterimi, akademik dürüstlük ve bilimsel etik ilkelerine uygun olarak yapılmalıdır.
Akademik danışmanlık, değerlendirme ve jüri süreçlerinde çıkar çatışmasından veya tarafsızlığı gölgeleyecek her türlü ilişkiden kaçınılmalıdır.
Öğrencilerin akademik başarılarını etkileyen tüm kararlar ve değerlendirmeler şeffaf ve nesnel kriterlere dayanmalıdır.
Yapay zeka kullanımı akademik dürüstlük sınırları içinde kalmalı ve bir destek aracı olarak görülmelidir; nihai sorumluluk her zaman araştırmacıya/kullanıcıya aittir.
Akademik etik ile ilgili kapsamlı bilgi ÖzÜ Öğretim Üyesi El Kitabında yer almaktadır.

9. Yapay Zekâ Kullanımı
Yapay zekâ araçları, iş ve eğitim süreçlerinde yalnızca bir destek aracıdır; nihai karar verici olarak kullanılamaz.
Kuruma ait gizli bilgiler, fikri mülkiyet içeren materyaller ve kişisel bilgiler, açık veya genel kullanıma sunulan yapay zekâ sistemlerine girilemez.
Yapay zekâ çıktıları insan kontrolü ve doğrulaması olmadan resmi belge veya nihai işlem olarak kullanılamaz.
Bu araçların kullanımında doğabilecek her türlü hukuki, etik ve idari sorumluluk ilgili çalışana ve birime aittir.
Yöneticiler ve öğretim üyeleri, yapay zekanın etik kullanımı konusunda ekiplerine ve öğrencilere örnek olmalı ve rehberlik etmelidir.

10. Etik İhlaller ve Bildirim Mekanizması
Davranış kurallarına aykırı olduğundan şüphe edilen durumlarda çalışanlar İnsan Kaynaklarına, Esenlik ve Eşitlik Ofisine, Rektörlüğe veya yöneticilerine başvurabilir.
Bildirimler anonim olarak yapılabilir ve tüm süreç titizlikle gizlilik içinde değerlendirilir. Ancak, kişileri karalamak amacıyla kasıtlı olarak asılsız bildirimde bulunmak da ağır bir etik ihlali kabul edilir.
İyi niyet çerçevesinde bildirimde bulunan veya yürütülen bir inceleme sürecine bilgi/tanıklık desteği sağlayan kişilere yönelik hiçbir şekilde misilleme yapılamaz; çalışanları misillemeye karşı koruma esastır.

11. Uygulama ve Sorumluluk
Tüm çalışanlar bu kuralları okumak, anlamak ve görevleri süresince ve görevleri sona erdikten sonra da uygulamakla sorumludur. Yeni işe alımlarda bu dokümanın tebliği esastır.
Yöneticiler, ekiplerinde etik davranışın gelişmesi ve kuralların benimsenmesi için örnek olur ve rehberlik eder ve olası ihlal risklerine karşı önleyici tedbirler alır.
Bu belge İnsan Kaynakları Direktörlüğü koordinasyonunda yılda en az bir kez gözden geçirilir ve ihtiyaç halinde güncellenerek tüm çalışanlara duyurulur.

12. Referanslar
ÖzÜ Etik İlkeleri ve Değerleri
ÖzÜ Yapay Zeka Kullanım Politikası
ÖzÜ Öğretim Üyesi El Kitabı
POLI.KVK.01 Kişisel Verilerin Korunması ve İşlenmesi Politikası
PROS.IK.150 Şikayet Yönetimi Prosedürü

13. Ekler
Ek 1: Sosyal Medya Kullanım Rehberi
Ek 2: Akademik-İdari İlişkilerde Profesyonel Mesafe Rehberi
Ek 3: Kıyafet ve Görünüm Rehberi
Ek 4: Ayrımcı Olmayan Dil ve Kapsayıcı İletişim Rehberi
Ek 5: Kişilerarası Etkileşimlerde Olası Sınır İhlallerinde Destek ve Başvuru Rehberi